Naar een Cultuur van Vrede en Geweldloosheid

Impressie PAIS/HVB-congres van 20 mei 2000

Op zaterdag 20 mei kwamen zo'n 60 geïnteresseerden bij elkaar in De Kargadoor te Utrecht om zich te bezinnen over de invulling van het door de Verenigde Naties uitgeroepen 'Internationaal Decennium voor een Cultuur van Vrede en Geweldloosheid voor de Kinderen van de Wereld'.

De dag werd geopend door dagvoorzitter Els Hubert, voorzitter van de werkgroep Vredesvraagstukken van PAIS/HVB.

De eerste inleider was prof. dr. Lennart J.A. Vriens uit Utrecht over elementen in onze cultuur die bijdragen of afdoen aan het ontstaan van geweld.
Hij ging op zoek naar ankerpunten in een vredescultuur. Hij stelde dat we thans leven in een 'risico-maatschappij' waarbij zelfs op scholen wordt aangestuurd op prestatiedrang en rivaliteit (o.a. Cito-toets). Prof. Vriens verhaalde ook van een artikel in de NRC met als strekking "Vrede maakt mensen lui en kweekt onbekwame leiders; oorlog is de motor van de vooruitgang". Hij onderscheidde cultuur en natuur, waarbij natuur is datgene dat is, en cultuur datgene dat door de mens gemaakt is. Agressie hoort dan bij de natuur, maar de mens is in staat om die in goede banen te leiden. Vrede is dan het leven weer kloppend maken in relatie tot de samenleving, de natuur etc. Er moet conflict zijn waar conflict moet zijn, rust waar rust moet zijn en dynamiek waar dynamiek moet zijn. Dit houdt een paradigmaverschuiving in van een cultuur van oorlog en geweld naar een cultuur van vrede. Er zijn echter wel grenzen aan het vertrouwen, de verantwoordelijkheid, de solidariteit en de vrijheid.

Voor een opbouw van een cultuur naar Vrede moeten we beter onderkennen welke factoren we zichtbaar kunnen maken, moeten we onderwijzen om op een creatieve manier om te gaan met geweld, leren samenleven. We moeten dit tot een uitdaging maken voor de jeugd.

De tweede inleider was de prof. Jos N.J. Decorte uit Leuven over een mogelijke cultuuromslag naar vrede.
Hij vertelde eerst een anekdote en trakteerde de zaal vervolgens op een college filosofie, waarbij de diverse typen van denken werden geclassificeerd als stukken 'denkgereedschap'. Zijn rede vindt u elders in dit nummer.

In de lunchpauze kon je een kaartje pakken van één van de zeven workshop naar wens, waren de kaartjes op dan was de groep vol. Een handig en goed systeem. Men kon kiezen uit:

  1. De relatie met het werken aan de basis via opvoeding en onderwijs op school en via de media.
  2. De relatie met sociale onrechtvaardigheid.
  3. De relatie met de economie van het (nooit) genoeg.
  4. De relatie met natuur en milieu.
  5. De relatie met vredeswerk.
  6. De relatie met VN en mensenrechten.
  7. De relatie met etniciteit, godsdienst, levensbeschouwing, emancipatie en discriminatie.
Na de lunch was Mans van Zandbergen, actief lid van de WILPF en van Vrouwen voor Vrede Nieuwegein, de derde inleider. Ze zag veel elementen over oorlog en geweld in de media. Kleine, locale vredesinitiatieven halen nauwelijks de media. Zij riep de aanwezigen op om, als men iets wilde doen, men vooral eerst moet rondkijken wat er al gebeurt op dat gebied en zich mogelijk daarbij aan te sluiten. Ze verhaalde verder van een Vredesuniversiteit in Costa Rica en over de Burger Vredes Teams Nederland (BVTN) die een cursus van vier weken organiseert. Zij zou graag zien dat de BVTN geïntegreerd meedoen bij het trainen van politie etc.

Hierna gingen we uiteen in de diverse workshops.

Ik (Bernadette) koos voor nummer 1. Met zijn twaalven bogen wij ons over het schema met de elementen die vreedzaam samenleven bevorderen (liefde, begrip, respect) en de elementen die geweld bevorderen (frustratie, heerszucht, angst, prestatiedwang).

Sport, en met name voetbal, is geschikt om (agressieve) energie kwijt te raken, leren te verliezen, de teamgeest te versterken en je grenzen en beperkingen leren te verkennen en accepteren, maar het bevordert ook de rivaliteit. De sportieve codes worden o.a. via de media verschoven door bepaalde overtredingen als functioneel te bestempelen, door de commercie waardoor een menselijke koehandel is ontstaan en het gebruik van verboden middelen.

Kinderen identificeren zich graag met iemand, hun idool, vaak een sportheld. Het is daarom heel belangrijk dat dat idool zich schaart acher de Fairplaygedachte.

Ook vinden wij dat er op school expliciet les gegeven moet worden over geweldloos hanteren van conflicten.

Ik (Kees) ging naar workshop nr. 2. We hadden het vooral over de ongelijkheid tussen rijke en arme landen. Bij gewapende conflicten zie je dan dat de rijke landen hun toevlucht nemen tot specialistische wapens zodat ze schade kunnen aanrichten bij de 'vijand' zonder de eigen soldaten in gevaar te brengen, terwijl de arme landen noodgedwongen hun toevlucht zoeken in zelfmoordacties of terroristische aanslagen. De omgekomen soldaten zijn dan geen slachtoffers maar helden. We constateerden ook dat jongeren wel degelijk actief zijn maar vaak op andere terreinen. We vonden ook dat er meer gebruik gemaakt moest worden van de zogenaamde 'nieuwe media' (internet etc.) om elkaar snel te kunnen informeren over belangrijke zaken of gebeurtenissen.

Al met al was het een nuttige bijeenkomst.

Bernadette Pilanen & Kees de Boer

hoofdmenu    inhoudsopgave    archief       Updated: 11 juni 2000